Beste mensen,

Goedenavond en welkom bij de herdenking van de Schipholbrand van 26 op 27 oktober 2005.

Het is niet makkelijk om een herdenking als die van de Schipholbrand met gepaste woorden te openen. Het is een wikken en wegen van woorden en zinnen om de wirwar van gedachten en emoties vorm te geven. Wat speelde er zich een jaar geleden af in het cellencomplex van Schiphol Oost? Je kunt het je niet voorstellen. Welke laatste momenten hebben de mensen beleefd die het ochtendlicht nooit meer gezien hebben? We zullen het nooit weten. En de overlevenden. Welke angsten hebben zij moeten doorstaan? En hoe hebben zij hun levens weer opgepikt?

Deze week zond de Humanistische Omroep een indrukwekkende documentaire uit over zeven mannen die de nacht van 26 op 27 oktober 2005 hebben overleefd. Een half jaar na dato interviewde documentairemaker Kees van Vlaanderen mensen die zich op het verkeerde moment op de verkeerde plek in een land bevonden dat hen niet wilde. Ik raad u aan deze documentaire, met de titel Cellenblok K. Daar is mijn hoofd gebleven, nog even te bekijken via internet. Het werd mij koud om het hart toen ik de beelden zag en de verhalen van die mannen hoorde.

Ik citeer bij deze de beginwoorden van de documentaire:

“Vroeg in de morgen van 27 oktober 2005 smeulden de restanten van vleugel K van het cellencomplex Schiphol Oost dat die nacht in vlammen opging. 11 mannen en vrouwen kwamen om het leven. Ze waren in afwachting van hun uitzetting uit Nederland, zaten twee aan twee opgesloten in cellen van amper 2 bij 3 meter en een stapelbed, een wc, een wastafel en een tv. Hun celdeuren bleven gesloten. De rook was inmiddels te dik en te giftig en het vuur te heet. In wanhoop bleven zij achter totdat koolmonoxide hen de adem benam. En zij die de brand overleefden wachtten een nachtmerrie in de uren die volgden.”

Einde citaat.

Beste aanwezigen,

Op bijna twintig plaatsen in Nederland zijn er vanavond mensen bijeen om de elf slachtoffers te herdenken, om aandacht schenken aan de overlevenden en nabestaanden en om stil staan bij het hardvochtige uitzettingsbeleid van ons land. De Herdenkingsgroep Schipholbrand Utrecht is van mening dat het langdurig opsluiten van onschuldigen een schending is van de mensenrechten die nooit goed te praten is. De Herdenkingsgroep klaagt de beroerde omstandigheden aan waarin mensen zonder verblijfsvergunning vastgehouden worden. Ook vinden wij de nazorg van de slachtoffers van de brand beneden alle peil.

De sobere herdenking van vanavond bestaat uit een toespraak van Hans Spekman, oud-wethouder en kandidaatkamerlid voor de PvdA, gevolgd door een bijdrage van Els Brouwer. Zij spreekt namens de Raad van Kerken Zeist, Soest en Soesterberg. Daarna houden we drie minuten stilte. Gevolgd door een slotwoord.

Voordat ik het woord geef aan Hans Spekman wil ik u nog even wijzen op de 11 silhouetten die voor u tegen de trappen zijn neergezet. Zij symboliseren net als de 11 kaarsen de mensen die zijn omgekomen. De mensen voor wie wij hier in de eerste plaats staan.

Graag vraag ik u aandacht voor Hans Spekman.

(…)

Slotwoord

Onze Herdenking van de Schipholbrand is hiermee tot een einde gekomen. Ik wil u allen hier bedanken voor uw aanwezigheid en uw support. Ook wil ik de sprekers van vanavond en de samenwerkende organisaties bedanken voor hun inzet. Ik noem Vluchtelingenwerk Utrecht, Stichting Noodopvang Utrecht, Comité Sluit Kamp Zeist en de lokale afdelingen van de SP, GroenLinks en de PvdA. En al die andere organisaties die hun sympathie hebben betuigd waaronder de Raad van Kerken Zeist-Soest-Soesterberg, Remonstrantse Kerk Utrecht, ROOD Utrecht en de Internationale Socialistenen. Dank ook aan de gemeente Utrecht voor het leveren van de voorzieningen.

Ik heb nog twee oproepen te doen.

Later op de avond vindt er bij het hek van detentiecentrum Schiphol-Zuidoost een wake plaats. Deze wake duurt van 21.00 uur tot 8.00 ’s ochtends. Heeft u interesse om deel te nemen aan die wake, komt u dan na afloop van onze bijeenkomst even naar mij toe.

Op zaterdagmiddag 4 november vindt plaats op het Plein in Den Haag de landelijke manifestatie “Kies voor een humaan asielbeleid, te beginnen met een generaal pardon”. Bekende maar ook minder bekende Nederlanders vragen aandacht voor het Pardon. Inmiddels vindt twee-derde van de Nederlanders dat dat Pardon er gewoon moet komen. Het Pardon aan en voor mensen die nog onder de oude vreemdelingenwet hun asielverzoek hebben ingediend. Komt allen. Want het wordt tijd dat Nederland deze groep mensen de hand toereikt.

Ik wens u een mooie avond en wel thuis.